บทที่ ๓ หน้า ๑๓ ข้ามไป บทที่ ๔ ข้ามไป บทที่ ๕ กลับไป บทที่ ๑ กลับไป บทที่ ๒	การรวบจุก เมื่อเด็กไปเล่นซน จนจุกยุ่ง ไม่งาม ก็ถึงเวลาที่จะต้อง รวบจุกใหม่ ผู้ใหญ่จะ จับเด็กไว้ โดยใช้หัวเข่า หนีบเด็ก ไม่ให้ยุกยิก และไม่ให้หนีไปไหน จากนั้นก็คลายจุกออก แล้วหวีสางใหม่ ให้เรียบร้อย และรูดด้วยขี้ผึ้งน้ำมัน เพื่อให้ผมมีความหนืด รวมกัน เป็นแนวแน่น จากนั้นก็ขมวดจุก เป็นปม เหน็บไว้ด้วยปิ่นไม่ให้หลุด
	กันไรจุก รอบๆ ผมจุกที่เป็นผมยาว มักจะ เลี้ยงผมสั้นกว่า ไว้รอบๆ เป็นวง ซึ่ง ระหว่างแนวผมสั้น และผมยาวนี้ มักจะกันให้เป็นแนวขาวเกลี้ยงถือว่า สะอาดตา เรียบร้อย   ประดับจุก เมื่อขมวดจุกแล้ว บางทีก็มีการประดับ ให้สวยงาม เช่น ร้อยพวงมาลัยเล็กๆ คล้องรอบจุก ถ้ามีฐานะ ก็อาจเป็นเกี้ยว ทำด้วยวัสดุมีค่ามากขึ้น ตามลำดับ พร้อมทั้งเสียบปิ่น ซึ่งก็เช่นกัน คือ ทำด้วยวัสดุมีค่า มากน้อยตามแต่ฐานะ
	การโกนจุก
	........เด็กส่วนใหญ่นิยมไว้จุกกันทั่วไป นอกจากเด็กซนๆ หรือเลี้ยงยาก ก็จะไว้ทรงแปลกๆ ดังที่กล่าวมา เป็นการแก้เคล็ด อย่างไรก็ดี เมื่อเด็กโตขึ้นอายุราว 11-12 ปี ซึ่งเป็นช่วง เวลาที่ถือว่า จะเปลี่ยนแปลงเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ก็จะต้องตัดผมนี้ทิ้งไป ซึ่งเรียกว่าการโกนจุก
	นิยมพิธีพราหมณ์ การโกนจุก สำหรับชาวบ้านทั่วไป ในชนบท ก็ทำกันง่ายๆ โดยโกนกันเองที่บ้าน หรือ อาจพาไปโกนที่วัด เพื่อเป็นศิริมงคล พ่อแม่พี่ป้าน้าอา จะช่วยกันขลิบออก คนละนิดละหน่อย จนเกลี้ยงเกลา นับจากนั้นไป ชีวิตของเด็กจะเจริญวัย เป็นผู้ใหญ่ โดยสมบูรณ์ การโกนจุกที่ถือกันว่าดียิ่งนั้น นิยมให้ พราหมณ์เป็นผู้จัดการพิธี โดยเชิญ พราหมณ์ มาทำพิธีที่บ้าน หรือพาเด็กไป โกนรวม กับเด็กอื่นๆ พร้อมกันที่ เทวสถาน โบสถ์พราหมณ์ เวลาที่ทางโบสถ์ มีเทศกาล สมโภช ทางศาสนาพราหมณ์ ตอนเดือนยี่ หรือเดือนสอง ซึ่งจะมีการเลี้ยงพระ สวดมนต์ มีดนตรี พิณพาทย์ ประโคม กล่อมขวัญกัน เป็นที่เอิกเกริก สำหรับเจ้านายเด็กๆ พิธีโกนจุก จะยิ่งซับซ้อน ใหญ่โตมากขึ้น การโกนจุกของ เจ้านายชั้นรองๆ เรียกว่า เกศากันต์ เจ้านายชั้นสูง เรียกว่า โสกันต์ พิธีดังกล่าว จะกินเวลา หลายวัน มีทั้งขบวนแห่ ปลูกโรงพิธี สร้างภูเขาไกรลาศจำลอง สำหรับเจ้านายสรงน้ำ นับเป็น งานที่วิจิตรตระการตามาก งานหนึ่งทีเดียว	บทที่ ๓ หน้า ๑๓ ข้ามไป บทที่ ๔ ข้ามไป บทที่ ๕ กลับไป บทที่ ๑ กลับไป บทที่ ๒